Pamiątki przeszłości

Zadaniem parku jest także ochrona znajdujących się na jego terenie pamiątek historii i kultury. W przeszłości Puszcza Kampinoska była miejscem wielu wojen, powstań i bitew. Najkrwawszym był okres II wojny światowej – we wrześniu 1939 toczyły tutaj walki idące na odsiecz Warszawie armie „Poznań” i „Pomorze”, przez całą okupację puszcza była schronieniem i miejscem szkolenia żołnierzy Armii Krajowej. W 1944 roku w puszczy powstał obóz warowny, obejmujący wiele wsi. Teren ten, całkowicie wolny od okupanta, przyjęło się wówczas nazywać „Niepodległą Rzeczpospolitą Kampinoską”. Stąd też właśnie zgrupowanie AK „Kampinos” przez dwa miesiące niosło pomoc powstaniu warszawskiemu. Świadectwem tamtych mrocznych czasów są cmentarze wojenne i partyzanckie oraz rozsiane po całej puszczy mogiły. Na cmentarzu-mauzoleum w Palmirach znajdują się groby 2115 ofiar masowych egzekucji dokonywanych potajemnie w Puszczy Kampinoskiej i innych podwarszawskich lasach.

pamiatki
W parku i jego sąsiedztwie znajduje się wiele zabytków architektury, z których najsłynniejsze związane są z życiem Fryderyka Chopina. Są to dworek w Żelazowej Woli, miejsce urodzin kompozytora, oraz gotycko-renesansowy kościół obronny w Brochowie, gdzie rodzice Fryderyka brali ślub, a on sam był ochrzczony. Oficjalne rejestry odnotowują 39 obiektów zabytkowych w samym tylko Parku wraz z otuliną. Ponadto, wiele cennych pamiątek i artefaktów znajduje się w bliskim sąsiedztwie Puszczy. Oto najważniejsze z nich.

Najważniejsze zabytki i pamiątki przeszłości na terenie Puszczy Kampinoskiej i w jej okolicach:

  1. Fragmenty romańskiego kościoła klasztornego z XII w. w Czerwińsku będącego najstarszą murowaną budowlą nad Wisłą
  2. Renesansowy kościół obronny w Brochowie z połowy XVI w. w którym brali ślub rodzice Fryderyka Chopina, a on sam był chrzczony
  3. Dom urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli, przekształcony w muzeum (wraz z otaczającym parkiem)
  4. Ruiny zamku nad Bzurą na terenie Sochaczewa
  5. Muzeum Kolei Wąskotorowych w Sochaczewie
  6. Klasycystyczny dwór w Tułowicach z początku XIX w.
  7. Drewniany dwór w Szczytnie z XIX w.
  8. Pozostałości zespołu dworskiego w Łazach
  9. Muzeum KPN i skansen budownictwa puszczańskiego w Granicy
  10. Cmentarz żołnierzy Września 1939 w Granicy
  11. Drewniany były zbór ewangelicki z 1923 r. w Secyminie
  12. Kościół drewniany z XVIII w. w Kampinosie
  13. Dwór klasycystyczny z XIX w. w Kampinosie
  14. Wczesnośredniowieczne grodzisko w Zamczysku
  15. Kościół neogotycki z 1789 roku w Leoncinie
  16. Kościół gotycko-renesansowy z XVI w. w Zakroczymiu
  17. Twierdza Modlin z XIX w. w Modlinie
  18. Pozostałości fortów Twierdzy Modlin w okolicach Kazunia
  19. Klasycystyczny kościół z XIX w. w Łomnej
  20. Cmentarz-mauzoleum w Palmirach
  21. Mogiła powstańców 1863 r. w Zaborowie Leśnym
  22. Cmentarz żołnierzy AK w Wierszach
  23. Neogotycki kościół, pałac i zabytkowe budynki cukrowni (XIX-XX w.) w Lesznie
  24. Pałac eklektyczny z 1903 r. w Zaborowie
  25. Kościół klasycystyczny z 1791 r. w Zaborowie
  26. Dworek z XVIII w. w Lipkowie
  27. Kościół z 1792 r. w Lipkowie
  28. Muzeum Dworu Polskiego w Pilaszkowie
  29. Kościół barokowy z 1728 r. w Starych Babicach
  30. Kaplica i cmentarz z grobami wybitnych Polaków na terenie Zakładu dla Niewidomych w Laskach