Dolinką Roztoki

Ścieżka ma długość 1,5 km. Siedem przystanków umieszczonych na trasie przybliża funkcjonowanie lasu i łąki, życie rodzinne bobrów oraz historię powstania Kanału Zaborowskiego. Początkowo prowadzi przez bór sosnowy porastający wydmy, by następnie dojść do dolinki. Odgałęzienia od ścieżki zaprowadzą nas do miejsca występowania bobrów oraz punktu widokowego, z którego można podziwiać obszar ochrony ścisłej „Roztok”, a także malowniczy pejzaż łąk wsi Łubiec.

1. Skraj lasu

dolinkaroztoki1

Przed nami skraj lasu oddzielający drzewostan od przestrzeni otwartej. Tworzy go dobrze wykształcona ,,ściana lasu’’, zbudowana z drzew i krzewów o specyficznie wykształconych konarach. Gałęzie dębów od strony polany są silnie rozbudowane, a najniższe konary dotykają ziemi. Mocny system korzeniowy i niesymetryczne przyrosty drzewa sprawiają, że drzewa brzeżne są odporne na wiatr. Z dopływu bocznego światła korzystają krzewy, których rozbudowane pędy dodatkowo uszczelniają ,,ścianę lasu’’. Żyzna gleba pozwoliła na rozwój takich gatunków krzewów, jak śliwa tarnina, dereń świdwa, trzmielina zwyczajna i brodawkowata, szakłak pospolity, czy leszczyna zwyczajna. W czasie kwitnienia krzewy przyciągają owady, a mięsiste owoce szakłaka, derenia i tarniny są pożywieniem dla ptaków. Dobrze wykształcona ,,ściana lasu’’ świadczy o tym, że od chwili powstawania drzewostan sąsiadował z przestrzenią otwartą. Ta żywa ściana chroni las przed działaniem wiatru i utrzymuje mikroklimat panujący w głębi lasu.

2. Ekosystem lasu

dolinkaroztoki2

Ekosystem to układ obejmujący wszystkie organizmy żyjące na wspólnym obszarze oraz martwą materię organiczną i środowisko nieożywione, wzajemnie powiązane przepływem energii, obiegiem materii i wymianą informacji. Znajdujemy się w borze sosnowym. Górną warstwę drzewostanu tworzy sosna zwyczajna z pojedynczym udziałem sosny brodawkowatej. Jednowiekowość i jednogatunkowość drzewostanu wskazuje na to, że posadzono go na tzw. zrębie tzn. na powierzchni, gdzie całkowicie został wycięty drzewostan w ramach gospodarki leśnej. Sosny mają obecnie ponad 80 lat – zostały posadzone na początku lat 30. XX wieku. Wówczas ten teren należał do prywatnego majątku. Obecnie sosny sięgnęły maksymalnie 20 m wysokości. Drzewa słabsze powoli obumierają, a ich miejsce zajmują silniejsze. Najniższą warstwą w borze jest runo z dominacją mchów.

 

3. Gleba – podziemne życie

dolinkaroztoki3

Rośliny ukorzeniają się, pobierają wodę i związki mineralne z gleby. Gleba nie jest martwym podłożem skalnym, lecz miejscem, w którym przebiegają przemiany chemiczne i żyją liczne organizmy. Szkielet gleby zbudowany jest z piasku, głównie z ziaren kwarcu. Dominują ziarna drobne (0,25 – 0,1 mm). Gleba jest środowiskiem życia dla bardzo wielu organizmów biorących udział w obiegu materii w ekosystemie. W bryle z wierzchniej warstwy gleby o powierzchni 1 m2 i miąższości 30 cm żyją biliony bakterii, promieniowców, grzybów, glonów i organizmów zaliczanych do mikrofauny glebowej. Użycie mikroskopu umożliwia również dostrzeżenie dziesiątek tysięcy skoczogonków i setek tysięcy roztoczy. Można też tam odnaleźć kilkaset larw chrząszczy i muchówek, kilka pająków, ślimaków oraz dżdżownic.

4. Łąka

dolinkaroztoki4

Na łąkach wykształcają się różne zbiorowiska roślinne. Grupowanie się roślin w danym miejscu jest uwarunkowane podobnymi wymaganiami w stosunku do składników pokarmowych, światła, wody oraz innych czynników. Jednak forma gospodarowania łąk przez człowieka jest najważniejszym czynnikiem wpływającym na ich istnienie. Dlatego też niektóre łąki ze swoimi charakterystycznymi roślinami są już w naszym kraju bardzo rzadkie. Do tych najrzadszych należą łąki trzęślicowe, których dobrze zachowane fragmenty występują jeszcze w Narodowym Parku Kampinoskim. Nazwa tych łąk pochodzi od dominującej na nich trawy trzęślicy modrej.

5. Obszar ochrony ścisłej „Roztoka”

dolinkaroztoki5

Po drugiej stronie kanału znajduje się obszar ochrony ścisłej ,,Roztoka’’. Na tym niewielkim terenie (9 ha), od blisko 50 lat przyroda rządzi się sama. Na naszych oczach zachodzą przemiany w drzewostanie. Obumierają tu stare, ponad 150-letnie sosny i pojedyncze dęby. Ochrona ścisła pozwoliła na pozostawienie na powierzchni martwych drzew, ważnego elementu w funkcjonowaniu ekosystemu leśnego. Śmierć drzewa jest bowiem początkiem nowego życia: np. pod korą osłabionego i obumierającego drzewa żerują larwy chrząszczy. W powolnym i stopniowym procesie rozkładu drewna uwalniane są mikro- i makroelementy. Pobrane przed laty przez drzewo związki chemiczne wracają do gleby.

6. Dolinka Roztoki

dolinkaroztoki6

Znajdujemy się w obniżeniu terenu, które w naturalny sposób powstało pomiędzy wydmami. Niegdyś przepływał tędy nieduży strumień. Przebijająca się przez pas wydmowy dolinka ma charakter tzw. przełomu. W XVIII wieku z wód płynących przez Roztokę korzystały dwa młyny. Na zachowanych mapach z pierwszej połowy XIX wieku widoczny jest przepływający tędy niewielki ciek, który nie odprowadzał wód do większej rzeki, lecz kończył się wśród bagien na północy. Już wówczas na południu do roztockiej strugi istniał sztuczny ciek odwadniający łąki Łubca i Zaborowa. W celu zwiększenia wydajności łąk i usprawnienia odpływu wody z podmokłych terenów rozbudowano system kanałów. W celu ograniczenia negatywnego wpływu kanałów na przyrodę wybudowano specjalne zastawki, których zadaniem jest zahamowanie odpływów wody w okresach suszy. Do zatrzymywania wody przyczyniają się również bobry.

7. Bobry

dolinkaroztoki7

W celu ratowania bobrów i przywrócenia ich gatunku przyrodzie Puszczy niezbędna okazała się tzw. reintrodukcja. Do Kampinoskiego Parku Narodowego bobry sprowadzono w 1980 r. Obok zwiększenia bogactwa gatunkowego miały one skutecznie inicjować procesy renaturyzacji terenów zmeliorowanych i sprzyjać utrzymaniu środowisk bagiennych na terenie Parku. Bobry są monogamiczne i łączą się w pary na całe życie. Zwierzę to, w obrębie swojego terytorium, nie toleruje obcych osobników. Bobry są roślinożerne. Kampinoskie bobry przeważnie mieszkają w norach, które kopią w miejscach o stromych brzegach. W jednej kolonii żyje 4-8 zwierząt: para rodzicielska i młode z 2-3 miotów.